نام فایل : اعتدال و ميانهروى در اسلام (1)

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 10

حجم : 58 کیلوبایت

افراط در زهد و عبادت اسلام
از همان وقتهائی كه تصوف هم در دنيای اسلام پيدا شد، ما میبينيم افرادی پيدا شدند كه تمام نيروی خودشان را صرف عبادت و نماز كردند و ساير وظائف اسلامی را فراموش نمودند مثلا در ميان اصحاب امام علی علیه السلام مردی را داريم بنام ربيع بن خثيم همين خواجه ربيع معروف كه قبری منسوب به او در مشهد است. حالا اين، قبر او هست يا نه من يقين ندارم و اطلاعم در اين زمينه كافی نيست ولی در اينكه او را يكی از زهاد ثمانيه يعنی يكی از هشت زاهد معروف دنيای اسلام میشمارند، شكی نيست.
ربيع بن خثيم اينقدر كارش به زهد و عبادت كشيده بود كه در دوران آخر عمرش قبر خودش را كنده بود و گاهی میرفت در قبر و لحدی كه خودش برای خودش كنده بود میخوابيد، و خود را نصيحت و موعظه میكرد، میگفت " يادت نرود عاقبت بايد بيائی اينجا ".
تنها جملهای كه غير از ذكر و دعا از او شنيدند آنوقتی بود كه اطلاع پيدا كرد كه مردم امام حسین علیه السلام فرزند عزيز پیامبر اکرم|پيغمبر را شهيد كردهاند، چند كلمه گفت در اظهار تأثر و تأسف از چنين حادثهای: " وای بر اين امت كه فرزند پيغمبرشان را شهيد كردند ". میگويند بعدها استغفار میكرد كه چرا من اين چند كلمه را كه غير ذكر بود به زبان آوردم.
همين آدم در دوران اميرالمؤمنين علی (ع) جزو سپاهيان ايشان بوده است، يكروز آمد خدمت اميرالمؤمنين عرض كرد: يا اميرالمؤمنين انا شككنا فی هذاالقتال. " انا " را هم كه میگويد معلوم میشود كه او نماينده عدهای بوده است. يا اميرالمؤمنين! ما درباره اين جنگ شك و ترديد داريم، میترسيم اين جنگ، جنگ شرعی نباشد. چرا؟
چون ما داريم با اهل قبله میجنگيم، ما داريم با مردمی میجنگيم كه آنها مثل ما شهادتين میگويند، مثل ما نماز میخوانند، مثل ما رو به قبل میايستند. و از طرفی شيعه اميرالمؤمنين بود نمیخواست كناره گيری كند گفت يا اميرالمؤمنين! خواهش میكنم به من كاری را واگذار كنيد كه در آن شك وجود نداشته باشد، من را به جائی و دنبال مأموريتی بفرست كه در آن شك نباشد.
اميرالمؤمنين هم فرمود بسيار خوب اگر تو شك میكنی پس من تو را به جای ديگری میفرستم. نمیدانم خودش تقاضا كرد يا ابتداء حضرت او را به يكی از سر حدات فرستادند كه در آنجا هم باز سرباز بود. كار سربازی میخواست انجام بدهد اما در سر حد كشور اسلامی كه اگر احيانا پای جنگ و خونريزی بميان آمد طرفش كفار يا بت پرستان باشند، غير مسلمانها باشند. خوب اين نمونهای بود از زهاد و عبادی كه در آن زمان بودند.
اين زهد و عبادت چقدر ارزش دارد؟
اين، ارزش ندارد كه آدم در ركاب مردی مانند علی باشد اما در راهی كه علی دارد راهنمائی میكند و در آنجائی كه علی فرمان جهاد میدهد شك كند كه آيا اين درست است يا نادرست، و عمل به احتيا كند، بنا را بر احتياط بگذارد. مثل اينكه میگويند: چرا ما روزه شك دار بگيريم؟ میبينيد كه در ميان مردم هم اين حرف خيلی زياد است: چرا ما روزه شك دار بگيريم، اين چه كاری است؟ چرا جائی بجنگيم كه شك داريم؟ ميرويم جائی كه روزهای كه میگيريم روزه شك دار نباشد.
اين چه ارزشی دارد؟ اسلام بصيرت میخواهد، هم عمل میخواهد و هم بصيرت. اين آدم (خواجه ربيع) بصيرت ندارد. در دوران ستمگری مانند معاويه و ستمگرتری مانند يزيدبن معاويه زندگی میكند، معاويهای كه دين خدا را دارد زير و رو میكند، يزيدی كه بزرگترين جنايتها را در تاريخ اسلام مرتكب میشود و تمام زحمات پيغمبر دارد هدر میرود، آقا رفته يك گوشهای را انتخاب كرده شب و روز دائما مشغول نماز خواندن است و جز ذكر خدا كلمه ديگری به زبانش نمیآيد، يك جمله ای هم كه به عنوان اظهار تأسف از شهادت حسين بن علی (ع) میگويد، بعد پشيمان ميشود كه اين، حرف دنيا شد، چرا بجای آن، سبحان الله، الحمد لله نگفتم؟ چرا بجای آن يا حی يا قيوم نگفتم؟ چرا الله اكبر نگفتم، لا حول و لا قوة الا بالله نگفتم؟ اين با تعليمات اسلامی جور در نمی آيد.
::«لا يری الجاهل الا مفرطا او مفرطا»؛ جاهل يا تند میرود يا كند.::
اعتدال و ميانهروى در اسلام (1)
مقدمه
اعتدال و ميانهروى، همان گونه كه از نامش پيداست، به معناى پيمودن و گزينش راه ميانه و وسط و عدم تمايل به دو طرف افراط و تفريط مىباشد . اين واژه در منابع اسلامى، با الفاظى مانند «قصد» ، (1) «اقتصاد» ، (2) «وسط» ، (3) استعمال شده است . با پژوهشى ژرف و عميق مىتوان دريافت، همان گونه كه اصل توحيد در تار و پود احكام و مقررات اسلام و آيات و روايات و سيره ائمه ( عليهمالسلام) پيچيده شده، اصل اعتدال نيز در تشريع احكام لحاظ گرديده است . قرآن كريم، امت اسلام را امت ميانه و وسط مىنامد و مىفرمايد: «و كذلك جعلناكم امة وسطا لتكونوا شهداء على الناس و يكون الرسول عليكم شهيدا» ; (4) و اين چنين شما را امتى ميانه (معتدل) ساختيم تا بر مردمان گواه باشيد و پيامبر (صلىالله عليهو آله) هم بر شما گواه باشد .
معناى آيه بالا اين است كه در آيين اسلام، هيچ گونه افراط و تفريط وجود ندارد و مسلمانان برخلاف ساير فرقهها، از مقرراتى پيروى مىكنند كه قانونگذار آن، به تمام نيازهاى فطرى بشر آگاه بوده و همه جهات زندگى جسمى و روحى او را در نظر گرفته است .
اصل اعتدال، كه در قرآن كريم به آن عنايت فراوانى شده است، در زندگى پر بركت پيامبر اكرم (صلىالله عليهو آله) و ائمه هدى ( عليهمالسلام) و در كليه اعمال و رفتارشان به روشنى ديده مىشود . آنان هرگز در هيچ امرى از اعتدال و ميانهروى خارج نشدند . سيره رسول خدا (صلىالله عليهو آله) در همه وجوه، سيرهاى معتدل بود . همان طورى كه حضرت على ( عليهالسلام) در مورد آن حضرت فرموده است: «سيرته القصد» ; (5) رسول خدا، سيره و رفتارش ميانه و معتدل بود .
رسول خدا (صلىالله عليهو آله) در رفتار فردى، در خانواده و اجتماع، در اداره امور و سياست، در رويارويى با دشمنان و حتى در ميدان نبرد، اعتدال را پاس مىداشت و از افراط و تفريط در هر كارى پرهيز مىكرد و تاكيد فراوان داشت كه امتش از او پيروى كنند و در زندگى ميانهروى پيشه سازند . از اين رو، مىفرمود: «يا ايها الناس عليكم بالقصد، عليكم بالقصد، عليكم بالقصد» ; (6) اى مردم! بر شما باد به ميانهروى، بر شما باد به ميانهروى، بر شما باد به ميانهروى .
متاسفانه، بيشتر افراد و بسيارى از جوامع، در حيات خود فاقد اين اصل بوده و هستند . از اين رو، يا به دامن افراط افتاده، و يا در تفريط غلتيدهاند و از مسير صحيح و طريق كمال و هدايتخارج شدهاند . ريشه بسيارى از انحرافات فردى و اجتماعى را مىتوان در عدم رعايت اصل اعتدال جست .
اصولا شان عقل، اعتدال است و شان جهل، عدم اعتدال، يعنى انسان عاقل انسانى متعادل است و انسان جاهل غير متعادل . على ( عليهالسلام) درباره انسان جاهل همين شان را بيان مىفرمايد: «لاترى الجاهل الا مفرطا او مفرطا» ; جاهل را نمىبينى، مگر اين كه يا افراط مىكند و يا تفريط . (7)
قلمرو اعتدال و ميانهروى در اسلام
...